wyobraź sobie że masz przeprowadzić wywiad z sędzią jednym z bohaterów pana tadeusza na temat życia w soplicowie i wykonaj polecenia A. zredaguj wstęp wywiadu w którym przedstawisz swojego rozmówcę oraz okoliczności rozmowy B. ułóż cztery pytania do rozmówcy oraz odpowiedzi których mógłby udzielić wykaż się znajomością lektury
Czas i miejsce akcji „Pana Tadeusza”: akcja toczy się na Litwie w dworku Soplicowie oraz w Dobrzynie. Historia zaczyna się latem i opisuje 5 dni z 1811 roku, a kończy się wiosną roku 1812 (trwa jeden dzień).
Jak pisze Urszula Lementowicz w jednym z opracowań „Pana Tadeusza”: „Zabójstwo zwolennika reform jest przez niego traktowane jako wykroczenie przeciwko interesom narodowym, wstępuje więc do Legionów, stara się być wszędzie tam, gdzie jest wyjątkowo niebezpiecznie (uważa, że powinien swoim życiem jak najbardziej służyć
Ztyłu damy w pojazdach; młodzieńcy, stronami Czwałując tuż przy kołach, gadali z damami. Ksiądz Robak po dziedzińcu wolnym chodził krokiem, 70 Kończąc ranne pacierze: ale rzucał okiem Na pana Tadeusza, marszczył się, uśmiechał, Wreszcie kiwnął nań palcem.
Tadeusz, syn Jacka z "Pana Tadeusza", kocha Zosię. Soplica. Jacek, szlachcic z "Pana Tadeusza", kocha Ewę córkę Stolnika Horeszki. asesura. stanowisko członka kolegium sędziowskiego (także godność właściciela Sokoła z "Pana Tadeusza") ksiądz z Pana Tadeusza - hasło do krzyżówki.
Ziem, przejeżdzał z Wołynia do swoich dóbr Polskich, Czy też, gdy dobrze pomnę, na sejm do Warszawy, — Po drodze zwiedzał szlachtę, już to dla zabawy, Już dla popularności; wstapił więc do Pana Tadeusza, dziś świętéj pamięci, Rejtana, Który był potém naszym Nowogrodzkim posłem, I w którego ja domu od dzieciństwa wzrosłem.
Powszechną rozrywką było organizowanie polowań. Zawsze wyruszał cały dwór z samego rana i wracał dopiero na wieczerze z ogromnym łupem. Polacy jako ród waleczny bardzo lubili pojedynkowanie się oraz organizowanie zajazdów. Sam podtytuł „Pana Tadeusza” brzmi „ostatni zajazd na Litwie”. Bardzo modne w tamtych czasach było
Obyczaje i zwyczaje w „Panu Tadeuszu”. Okoliczności powstania „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza. Środki stylistyczne w inwokacji „Pana Tadeusza”. „Pan Tadeusz” jako epopeja narodowa. Czas i miejsce akcji „Pana Tadeusza”. Plan wydarzeń „Pana Tadeusza”. Najważniejsze problemy w „Panu Tadeuszu”.
ksiądz z naszej epopei posiada 1 hasło. R o b a k; Podobne określenia. Jankiel z naszej epopei; Powiązane określenia. ksiądz z epopei Mickiewicza; ksiądz z "Pana Tadeusza" postać z "Pana Tadeusza", ksiądz; Ostatnio dodane hasła. fantastycznie, rewelacyjnie, fenomenalnie; powiększenie, poszerzenie, rozszerzenie; czasem służy jako
Ksiądz Robak przegania Tadeusza, podglądającego dziewczynę w ogrodzie. Multiple Choice. Edit. Please save your changes before editing any questions. 45 seconds.
t4fvVrU. 1Księga 2Księga 3Księga 4Księga 5Księga 6Księga 7Księga 8Księga 9Księga 10Księga 11Księga 12EpilogJacek SoplicaOpisyTekst Romantyzm Biografia autora Adam Mickiewicz Adam Mickiewicz to poeta romantyczny, żył i tworzył w latach 1798-1855. Urodził się w Zaosiu koło Nowogródka na Litwie. Był studentem Uniwersytetu w Wilnie, studiował na wydziale humanistycznym. W 1817 roku założył Towarzystwo Filomatów- miłośników wiedzy. Było to tajne, patriotyczne koło samopomocy koleżeńskiej. W 1819 roku ukończył studia i przeniósł się do Kowna, podjął pracę nauczyciela szkoły średniej. W 1822 roku ukazał się w Wilnie pierwszy tom poezji Mickiewicza „Ballady i romanse”, a rok później „Poezje” z II i IV cz. „Dziadów” oraz z powieścią poetycką „Grażyną”. Wraz z kolegami z dawnego Towarzystwa Filomatów w roku 1823 był prześladowany a w roku 1824 zesłano go w głąb Rosji. W 1826 roku powstały tam „Sonety krymskie” a w 1828 „Konrad Wallenrod”. W 1829 roku dzięki pomocy przyjaciół w zdobyciu paszportu i ostrzeżeniu go o grożącym aresztowaniu ucieka za granicę, do Niemiec, a potem do Włoch. Po klęsce powstania listopadowego w 1830 roku, którą przeżywał w Wielkopolsce, przeniósł się wraz z Wielką Emigracją do Paryża. W Dreźnie powstała III cz. „Dziadów” w 1832 roku. W 1834 roku ukończył i wydał „Pana Tadeusza”. Zajmował się publicystyką, pisał wiersze, wykładał jako profesor literatur słowiańskich w College de France. Współtworzył pismo paryskie „Trybuna Ludów”. Zmarł w Konstantynopolu, prawdopodobnie na cholerę. Zob. więcej w Wikipedii. Geneza dzieła Mickiewicz zamierzał napisać poemat podobny do “Hermana i Doroty” (około 40 stron) J. V. Goethego. W trakcie powstawania utwór rozrastał się. Pisanie go sprawiało poecie przyjemność. Z precyzją i plastycznością ukazał krajobraz Litwy, jaki zapamiętał. Budowa utworu Pełny tytuł wraz z podtytułem (po kropce) utworu brzmi: „Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem”. Dzieło jest podzielone 12 ksiąg z epilogiem, a każda ma swój tytuł. Ponadto poeta napisał spis zawartości każdej z nich: „Treść:” i tutaj następuje wymienianie chronologii wydarzeń. Gatunkowo jest to epopeja, epos pisany na wzór „Iliady” Homera, ukazujący ważne dla szlachty i Polaków wydarzenia z okresu walk napoleońskich, które miały być przełomowe dla odzyskania niepodległości Polski. Ostatni zajazd na Litwie (film TVP, 1999) Księgi “Pana Tadeusza” linkujące do streszczeń: Księga 1. Gospodarstwo Księga 2. Zamek Księga 3. Umizgi Księga 4. Dyplomatyka i łowy Księga 5. Kłótnia Księga 6. Zaścianek Księga 7. Rada Księga 8. Zajazd Księga 9. Bitwa Księga 10. Emigracja. Jacek Księga 11. Rok 1812 Księga 12. Kochajmy się Epilog Czas i miejsce akcji Akcja ksiąg 1-10 “Pana Tadeusza” rozgrywa się latem 1811 r. w porze żniw i trwa pięć dni; akcja ksiąg 11-12 trwa jednego dnia wiosną 1812 r. Miejscem akcji jest Soplicowo i okolice, posiadłość Sędziego, Jacka Soplicy, Tadeusza i Zosi, którzy tam mieszkają. Przenosi się również do zamku Horeszków i zaścianka Dobrzyńskich. Bohaterowie Nie Tadeusz Soplica a Jacek Soplica jest głównym bohaterem dzieła Mickiewicza. Poznajemy go najpierw jako księdza Robaka a o Jacku dowiadujemy się z opowieści Gerwazego. Ksiądz Robak zajmuje się agitacją szlachty na rzecz powstania narodowego na Litwie. Zabija też niedźwiedzia, ratując życie Hrabiemu i Tadeuszowi, ponadto podczas bitwy zasłania ciałem strzał skierowany w Gerwazego… → więcej. Jacek Soplica – tak nazywał się w młodości ksiądz Robak – główny bohater. Sędzia – brat Jacka Soplicy Tadeusz – syn Jacka Zosia Horeszkówna – wnuczka Stolnika Horeszki Stolnik Horeszko– magnat Hrabia Horeszko – potomek po kądzieli Horeszków Klucznik Gerwazy Rębajło – stary sługa Horeszków Telimena – przyjaciółka Sędziego Podkomorzy – przybył rozsądzić spór o zamek Asesor – naczelnik policji powiatu Rejent – pracownik sądu, Wojski Maciek nad Maćkami, Protazy, Bartek Prusak, Jankiel Trzy pary małżeńskie i wspólna uczta to optymistyczne zakończenie dzieła. (film TVP, 1999) Główne wątki “Pana Tadeusza” 1. Wątki miłosne a) Jacek i Ewa. Z opowieści Gerwazego w księdze 2. i ze spowiedzi księdza Robaka w księdze 10. dowiadujemy się prawdy o młodości Jacka Soplicy. Jacek Soplica (czyli ksiądz Robak) i Ewa Horeszkówna (córka stolnika Horeszki) to postacie dramatycznej miłości zakończonej niespełnieniem. Jacek pochodził z uboższej szlachty a Ewa z magnackiej (najbogatszej, hrabiowskiej). Jej ojciec Stolnik Horeszko (to nazwa funkcji urzędnika królewskiego zarządzającego kuchnią dworską lub też wysokiego rangą urzędnika ziemskiego) i hrabia miał aspiracje polityczne. Potrzebował wsparcia i głosów lokalnej szlachty, wśród której Jacek cieszył się wielką popularnością. Zapraszał więc go do swojego zamku. W takich okolicznościach Jacek i Ewa zakochali się w sobie. Zob. więcej. b) Tadeusz i Telimena. Tadeusz to syn Jacka Soplicy (ks. Robaka) poznał Telimeną (przyjaciółkę Sędziego Soplicy) na pierwszej uczcie w zamku. Wydawało mu się, że jest kobietą mieszkającą w jego pokoju i bardzo mu się podobała. Związał ich romans i krótka miłość. c) Tadeusz i Zosia. Tadeusz zobaczył Zosię po powrocie do domu, zamieszkiwała jego dawny pokój, ale nie widział jej dokładnie, myląc ją z Telimeną. Zosia była córką zmarłej Ewy Horeszko i wychowanką Telimeny. Gdy ta zdecydowała o pokazaniu jej towarzystwu, gdyż Zosia już dorosła do odpowiedniego wieku, zobaczyli ją obecni w Soplicowie mężczyźni i Tadeusz zakochał się w niej. Sędzia planował połączyć dwa rody: Sopliców z Horeszkami, aby odkupić dawne winy swego brata Jacka. 2. Wątek patriotyczny a) Pokazanie dawnej świetności Polski szlacheckiej (obyczaje dworskie, kultura życia i piastowanie tradycji) b) Ukazanie okresu napoleońskiego i polskich dążeń niepodległościowych. Polska i Litwa zjednoczone unią miały walczyć u boku Napoleona w wojnie z Rosją, aby odzyskać niepodległość. Mówił o tym i agitował do powstania narodowego ks. Robak (Jacek Soplica) w karczmie. Rozmawiał także o powstaniu ze swoim bratem Sędzią, którego planował ogłosić przywódcą. Ostatni zajazd pokazuje także solidarność szlachty wobec wspólnego wroga, jakim była Moskwa (Rosja carska). Państwo to doprowadziło do rozbiorów Polski. Mimo zatargów i sporów szlachta staje w jednym szeregu, aby walczyć z zewnętrznym wrogiem. 3. Spór o zamek Po konfederacji targowickiej Rosjanie (Moskale) przyznali część ziem Horeszków Soplicom. Miało to związek ze zdradą części magnatów należących do konfederacji. Z racji zastrzelenia Horeszki przez Jacka Soplicę uznali błędnie, że Soplicowie to stronnicy Moskwy. Zamek popadał w ruinę i Sędzia Soplica nie traktował go z pietyzmem. Dopiero gdy pojawił się hrabia Horeszko, daleki krewny Stolnika, zapragnął udowodnić swoje prawa do zamku. Małżeństwo Tadeusza z Zosią miało zażegnać spór. 4. Spór o Kusego i Sokoła Kusy i Sokół to imiona psów myśliwskich. Spór pomiędzy Rejentem i Asesorem o to, który z posiadanych przez nich psów jest lepszy. To wątek drugoplanowy o zabarwieniu humorystycznym,. Wątki te i inne możesz odnaleźć i zgłębić w oparciu o fragmenty dzieł. W zakładce Opisy zobacz numery wersów, które prowadzą do poszerzenia wiadomości i znajomości dzieła na stronie: Tekst Interpretacja “Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem” – tak brzmi tytuł wraz z podtytułem dzieła Adama Mickiewicza. W istocie jego głównym wątkiem jest życie Jacka Soplicy, z którego później wynika tytułowy zajazd dokonany na Soplicowo przez Hrabiego (z Horeszków po kądzieli). Powodem tego zajazdu były stare waśnie pomiędzy rodami Sopliców i Horeszków. Rzecz dotyczyła przede wszystkim śmierci Stolnika Horeszki z ręki Jacka Soplicy. Główny inicjator zajazdu Gerwazy to były sługa Stolnika, świadek zabójstwa, który poprzysiągł zemstę na całym rodzie Sopliców. W Dobrzynie zebrał szlachtę, podburzył ją i na czele z Hrabią ruszył na Soplicowo. Mickiewicz w objaśnieniach do dzieła podaje czytelnikom fakty o zajazdach na Litwie. Były one rodzajem egzekucji prawnej i często kończyły się przelewem krwi. Ich tradycja ma związek z prawnymi rozwiązaniami, kiedy to szlachta wygrawszy w procesach sądowych, musiała wynajmować innych, aby egzekwować prawo, gdyż sami nie posiadali wojska ani policji. Zajazd opisany w utworze nie ma jednak związku z prawem, ale jest czynem chuligańskim świadczącym o zepsuciu obyczajów wśród szlachty. Z zajazdem wiąże się spór o zamek Horeszków, który wynikał z zabójstwa Stolnika dokonanego przez Jacka Soplicę. Moskale dali go za targowicy Jackowi w dowód uznania za zabicie Stolnika. Zatem wątek życia Jacka jest wątkiem głównym. Pozostałe wątki dzieła to historia miłość Zosi i Tadeusza, flirty Telimeny, spór Asesora z Rejentem, tradycje szlacheckie związane z różnymi obyczajami dnia codziennego. Adam Mickiewicz ukazał piękno ziemi litewskiej i świat szlacheckich obyczajów, który odszedł już do historii. Wątki te i inne możesz odnaleźć i zgłębić w oparciu o fragmenty dzieł. W zakładce Opisy zobacz numery wersów, które prowadzą do poszerzenia wiadomości i znajomości dzieła na stronie: Tekst Mini charakterystyka postaci Jacek Soplica – to ksiądz Robak, szlachcic, który za młodu był paliwodą i awanturnikiem, potem doświadczony przez los zmienia się w mnicha, emisariusza i patriotę, odważny, waleczny i honorowy, świetny strzelec – więcej. Sędzia – brat Jacka Soplicy, szlachcic, piastował urząd sędziego, patriota, dobry gospodarz, odważny, skromny, wierny polskim tradycjom, czasem przeistacza się w choleryka, zawadiakę i awanturnika, kiedy nie chce zgody z Hrabią i nie da się przekonać Robakowi, także podczas bijatyki w zamku jest kłótliwy i dumny. Tadeusz – syn Jacka, młodzieniec wyćwiczony w walce, odważny, patriota, romantycznie zakochany w Zosi, niedoświadczony pozwalał sobą manipulować Telimenie, naiwny. Stolnik Horeszko – magnat, nieczuły ojciec, wyrachowany, oschły, wykorzystał naiwność Jacka, patriota. Zosia Horeszkówna – wnuczka Stolnika Horeszki, delikatna, 14-15-letnia panienka wychowywana pod kloszem, czuła na piękno przyrody, rozkochana w sadzie i ogrodzie. Telimena – szlachcianka, prawdopodobnie już była zamężna w Petersburgu, kokietka, opiekunka Zosi, pragnie szybko wyjść za mąż, ładna, Sędzia zwraca się do niej per siostro, a ona zaprzecza jakoby wiązały ich nici rodzinne, wreszcie odnajduje swojego kandydata w osobie Rejenta, choć wcześniej uwodzi Tadeusza i Hrabiego. Hrabia Horeszko – młody magnat, panicz, kawaler o duszy poetyckiej i artystycznej, często rysuje lub przygląda się różnym krajobrazom, romantyk i patriota. Podkomorzy – szlachcic na urzędzie, przyjechał rozsądzić spór o zamek, przyjaciel Sędziego, mądry i roztropny, patriota. Klucznik Gerwazy Rębajło – stary sługa Horeszków, odważny, silny, pamiętliwy, wierny Horeszkom, szlachecki zawadiaka, raptus zaślepiony żądzą zemsty na Soplicach. Asesor – naczelnik policji powiatowej, znajomy Sędziego i jego gość, zawzięty i uparty, honorowy, zapalony myśliwy i znawca chartów. Rejent – pracownik sądu, znajomy Sędziego, zawzięty, raptowny, uparty, zapalony myśliwy i znawca chartów. Streszczenie 1Księga 2Księga 3Księga 4Księga 5Księga 6Księga 7Księga 8Księga 9Księga 10Księga 11Księga 12EpilogJacek SoplicaOpisyTekst
TYTUŁ: Pan Tadeusz czyli Ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem ZNACZENIE TYTUŁU: PAN TADEUSZ — dlaczego, choć głównym bohaterem utworu jest Ksiądz Robak? Pan Tadeusz jest przedstawicielem młodego pokolenia Polaków, które ma odbudować ojczyznę. OSTATNI — bardzo ważny dla całego utworu mechanizm nostalgii za utracona rzeczywistością (tęsknota za ojczyzną). ZAJAZD — to obyczaj szlachecki (na wymarciu), który polega na zbrojnym najechaniu na szlachcica, który ociąga się z wypełnieniem wyroku sądowego. NA LITWIE — inspiracją do stworzenia Soplicowa był Nowogródek, w którym urodził się poeta; wówczas należał on terytorialnie do Litwy, dziś do Białorusi; jednak! Litwy nie było wówczas na mapie, tak jak i Polski ‑w latach akcji „Pana Tadeusza” było to wówczas Księstwo Warszawskie. To jednak nadal nie wyjaśnia sprawy, bo ziemie litewskie nie należały do obszaru administracyjnego Księstwa Warszawskiego. W 1812 roku Napoleon wypowiedział wojnę carowi Rosji (wojna I Cesarstwa Francuskiego i jego sojuszników z Imperium Rosyjskim) i w obrębie ziem odzyskanych znalazła się gubernia grodzieńska, w której był Nowogródek. Mam nadzieję, że wszystko jasne. 🙂 HISTORIA — narracja z następstwem wydarzeń, jest to epika; gatunek nawiązuje do gawęd szlacheckich. SZLACHECKA — bohaterem zbiorowym jest szlachta. WE DWUNASTU — jedna z cech eposu, liczba ksiąg musi być podzielna przez sześć. KSIĘGACH — pieśni lub księgi, w eposie są niczym rozdziały. WIERSZEM — cechą eposu jest rygorystyczna organizacja tekstu, forma jest liryczna, pisany heksametrem, tutaj trzynastozgłoskowcem. GENEZA (tzn. przyczyna powstania): Mickiewicz w epilogu mówi też, jakie ma nadzieje, co się stanie z tym jego tekstem, on po prostu by chciał, aby każda wieśniaczka przy pracy śpiewała jego piosenki. To literatura popularna, więc życzy sobie, by każdy znał ten tekst. Mickiewicz chciał pokazać ludziom na emigracji (w Paryżu), którzy ciągle się kłócili, że powinni wspólnie walczyć o niepodległość i powrót do ojczyzny. W epilogu POETA wyjaśnia genezę, czyli przyczyny powstania „Pana Tadeusza” i mówi, siedząc na paryskim bruku (był w Paryżu na emigracji) i obserwował kłótnie wszystkich, którzy tak naprawdę mają jeden cel — walkę o niepodległość. Przecież można ich pojednać! Każdy emigrant tęskni za ojczyzną. NARRATOR wspomina zatem KRAJ LAT DZIECINNYCH — tu działa nostalgia (to specjalny rodzaj tęsknoty, w której upiększa się wspomnienia, pamięta tylko to, co dobre). Bo w jego ojczyźnie wioska cała płakała, dlatego, że komuś umarł pies — a tutaj krócej płaczą nawet po bohaterze. Marzy mu się zatem takie wspomnienie tego domu na wsi, w którym każdy o siebie dba, każdy się zna. Wielką przyjemnością jest takie epikurejskie spędzenie razem czasu w ogrodzie, siedzenie z przyjacielem pod drzewem, wspólne czytanie książek. W filozofii epikurejskiej mówiono, że trzeba chwytać dzień: carpe diem — chwytać chwilę, czyli usiąść pod drzewem, niczym się nie martwić. Podobną myśl znasz z fraszki Kochanowskiego „Na lipę”: „Gościu, siądź pod mym liściem, a odpoczni sobie!”. PIERWSZE WYDANIE: W 1830 r. było powstanie listopadowe, z tym wydarzeniem zaczął się też okres Wielkiej Emigracji. Zgodnie z planem Józefa Bema większość emigrantów (tych, których było na to stać) osiedliło się we Francji. Od razu powstał Komitet Tymczasowej Emigracji Polskiej, jednak był on zaraz atakowany przez Klub Patriotyczny za postawę apolityczną; pojawił się rozłam na demokratyczną lewicę (Lelewelistów, Towarzystwo Demokratyczne Polskie, Gromady Ludu Polskiego) oraz konserwatywną prawicę (Hôtel Lambert). Nieustannie dyskutowano o przyczynach upadku powstania, kształcie przyszłej Polski i o pomysłach na odzyskanie niepodległości. W takiej atmosferze w 1834 r. Mickiewicz wydaje w Paryżu „Pana Tadeusza”. CZAS AKCJI: 1811 rok 1 dzień: księga I przyjazd Tadeusza, wieczerza w zamku 2 dzień: księgi II i III opowieść Gerwazego o zamku, polowanie na zająca, grzybobranie 3 dzień: księgi IV i V polowanie na niedźwiedzia, wieczerza, kłótnia 4 dzień: księgi VI, VII, VIII narada w zaścianku i zajazd na Soplicowo 5 dzień: księgi IX i X sceny batalistyczne – bitwa z Moskalami, śmierć Jacka, ucieczka młodzieży do Księstwa Warszawskiego 1812 rok to tylko dwa dni: 1 dzień: księga XI przygotowanie do uczty z okazji przybycia generałów, którzy zatrzymali się w Soplicowie oraz z okazji zaręczyn trzech par: Tadeusza i Zosi, Telimeny i Rejenta, Asesora i Tekli Hreczeszanki (córki Wojskiego) 2 dzień: księgi XI i XII wielka uczta staropolska, happy end LICZNE RETROSPEKCJE (wspomnienia): – lata przed Konstytucją 3 maja, przed rokiem 1791 to czasy młodości Jacka Soplicy i jego miłości z Ewą Horeszkówną – konfederacja targowicka, upadek Rzeczpospolitej szlacheckiej – lata 1796 r. czyli powstawania Legionów Polskich i ich walka u boku Napoleona – działalność Robaka na Litwie to lata 1807 – 1812 MIEJSCA AKCJI: Soplicowo — dworek szlachecki (ważny jest arkadyjski opis domu: skromny, ale wygląda na zadbanego, drewniany, na kamiennym fundamencie, na wzgórzu, bielone ściany, chronią go topole przed wiatrem). Renesansowy ideał dworku — ostoi tradycji. Dobrzyń — zaścianek (księgi V i VI), osada szlachecka — niewielkie rodzinne własności, wszyscy są ze sobą spokrewnieni. Zamek Horeszków/Sopliców – (przedmiot sporu) w obszernej zamkowej sieni urządzano biesiady, ściany były kamienne, wisiało na nich wiele myśliwskich trofeów. Mickiewicz, tworząc te miejsca, inspirował się Nowogródkiem, w którym się urodził. GATUNEK: epos/epopejazaczerpnięty z antyku, na wzór wielkich eposów: “Iliady”, “Eneidy” CECHY EPOSU:poemat heroiczny, czyli o bohaterachpatos (podniosły styl).muszą być sceny batalistyczne (bitwa).ważne wydarzenia dla danej społeczności — w „Panu Tadeuszu” obserwujemy odejście szlachty staropolskiej i wprowadzenie nowych zwyczajów, ponieważ „Pan Tadeusz” kończy się uwłaszczeniem chłopów (uprawiane przez nich ziemie, które należały do szlachty, przechodzą w ich ręce; zniesiono też obciążenia feudalne), czyli nadchodzą nowe czasy bez zbiorowy, czyli szlachta;retardacje — mistrzostwo opisów, które spowalniają bieg epitety stałeantropomorfizacja i personifikacja przyrody STRUKTURA:epos dzieli się przez sześć, w „Panu Tadeuszu” mamy dwanaście heksametr daktyliczny — w „Panu Tadeuszu” jest to trzynastozgłoskowiec (13 sylab w wersie): „Litwo ojczyzno moja, ty jesteś, jak zdrowie; ile cię trzeba cenić, ten tylko się dowie, kto cię stracił”.Wyjątek: niecały „Pan Tadeusz” został napisany trzynastozgłoskowcem: w momencie spowiedzi Jacka Soplicy, który umiera postrzelony w płuca — jest siedem sylab w wersie, czasami mniej, wielokropki (gdy się umiera to trudno mówić trzynastozgłoskowcem), a w epilogu jest jedenaście sylab w homeryckie — rozbudowane porównania na minimum pięć wersów, które odnoszą się do — rozbudowana apostrofa, czyli zwrot do adresata. W inwokacji adresatem jest Bóg, ojczyzna albo obiektywny i trzecioosobowyWyjątek: w „Panu Tadeuszu” występuje też narrator pierwszoosobowy, uczestnik wydarzeń: „I ja tam z gośćmi byłem, miód i wino piłem, A com widział i słyszał, w księgi umieściłem” JACEK SOPLICA JAKO BOHATER ROMANTYCZNY: zmiana imienia — przejście, nowy cel w życiu (Jacek Soplica, skory do bójek, brak mu było pokory, uważał, że wiele mu się należało), Ks. Robak (pokorny, POKUTA, działał na rzecz ojczyzny, poświęcał się dla innych) -> Gustaw/Konrad albo Konrad Wallenrod/Walter bajroniczny: miał wyrzuty sumienia (Giaur zabił Hassana), więc sam wyznaczył sobie pokutę (zakon).nieszczęśliwa miłość, niespełniona — nie mogło im się udać, ona była arystokratką a on szlachcicem, z góry skazani na klęskę ze względu na hierarchię — mówił sędziemu, ze trzeba się pozbyć obcych i powtarzał to w karczmie, namawiał ludzi to powstania przeciwko stacjonującym w okolicy Moskalom; przyjechał tutaj z rozkazami i wytycznymi, jak wszcząć czyni niż myśli (zabicie Horeszki).patriota samotnik, indywidualista ma wpływ na ludzi — rządzi „kreskami” na sejmikach (czyli namawiał szlachtę i gołotę do tego, na kogo ma głosować).rozdarty wewnętrznie (piętno zdrajcy i próba rehabilitacji) JACEK SOPLICA JAKO BOHATER TRAGICZNY: fatum? koncepcja losu — człowiek kontra świat, np. nie ma on wpływu na to, że jest szlachcicem, a nie arystokrata, wtedy mógłby być z równorzędnych racji — nie jest zdrajcą, a jednak jest (patriota, a zabił arystokratę). hamartia — wina tragiczna — bez względu na to, jak postąpi — i tak poniesie klęskę -> nieszczęśliwa miłość, odrzucenie, pycha — to doprowadza go do tragedii (czytelnicy żądają krwi!)zbłądzenie tragiczne — nie był świadomy (myślący rozsądnie) swojego czynu, zrobił to w amoku walki i pełen złości na Horeszkę — impuls! — pycha, zgubna duma (bo uważał, że zasłużył na inne traktowanie, że mu się należało). HIERARCHIA SPOŁECZNA: ARYSTOKRACJA — czyli najlepszy + rządzący, w Polsce zwana magnaterią. Chociaż mówiono: „szlachcic na zagrodzie był równy wojewodzie”, to trzeba to rozumieć nie jako równość szlachecką, lecz jej przeciwieństwo. Jeżeli szlachcic zdobył majątek, mógł być magnatem, jeśli go stracił — spadał w hierarchii społecznej. W „Panu Tadeusz” do tej klasy należą: Stolnik Horeszko, Hrabia, Zosia*. SZLACHTA — czyli ród/rodowy, nie tak dobrze sytuowana, jak magnateria. To bardzo złożona grupa, część stanowią dawniejsi arystokraci, którzy stracili dobra; inni są potomkami rodów rycerskich. W „Panu Tadeuszu” występują poniższe grupy: – ZIEMIAŃSKA: Podkomorzy, Sędzia Soplica, Jacek Soplica**, Tadeusz Soplica – ZAŚCIANKOWA: Maciej Dobrzyński i jego rodzina GOŁOTA SZLACHECKA — uboga grupa społeczna, która ma szlachecki rodowód, ale nie posiada ziemi. Ma złą sławę, mówi się, że bieda sprawiła, że byli bardzo przekupni i podlizywali się magnaterii, dlatego na Sejmie Czteroletnim odebrano im prawa głosu, byli chętni do bitki, niewykształceni, nadużywali alkoholu (jak wszystkie powyższe stany), nie mogli piastować urzędów. Pogardliwie nazywano ich „hołotą”. W „Panu Tadeuszu” do tej warstwy należeli: Gerwazy Rębajło i Protazy Brzechalski. SZLACHTA ZALETY:istotny głos w społeczeństwie, patrioci, świetnie władają bronią, kultywują tradycję, gościnni; WADY:nieustanne biesiadują, kierują się dewizą: „zastaw się, a postaw się”, czyli żyją na pokaz; cechuje ją warcholstwo (tworzą intrygi), pieniactwo (nieustannie wytaczają sprawy sądowe), ignorancja, chcą mieć władzę (za wszelką cenę), skorzy do bijatyk; ZWYCZAJE SZLACHECKIE:polowanie (kobiety na króliki, mężczyźni na niedźwiedzie)parzenie kawy w serwisie porcelanowym z motywami z historii Polskibiesiadowaniekolejność spacerowaniakolejność jedzeniaczernina — czarna polewkazajazdtaniec! polonezwitanie otwarta — każdy może przyjechać = myśliwskie — charty: Kusy i Sokółdzwonek na kolację i obiadutrzymują liczną się przed grzeczności, noszenie się po polskudania: przepisy są ze starej księgi kucharskiej. MOTYW KŁÓTNI: O zamek: Zamek należał do Horeszków (Stolnik, Ewa, Hrabia), ale teraz jest w rękach Sopliców. Dlaczego? Podczas konfederacji targowickiej ci, którzy współpracowali z carem, dostawali ziemię tych, którzy byli patriotami, a patriotów wysyłano na śmierć na Syberii. Przez to, że Jacek strzelił do Stolnika z broni Moskala, wszyscy uznali, że jest po stronie Moskali. Dlatego też Soplicowie dostali zamek. Nie powinni go przyjmować, to niepatriotyczne! A przecież uważają się za patriotów. Przyjeżdża Hrabia, by odzyskać zamek, który należał do jego rodziny od 400 lat. Spór ten musi rozwikłać Podkomorzy, bo sąsiedzi nie potrafią się dogadać. Zirytowany Hrabia wraz z Gerwazym i Maćkiem z Dobrzynia robi ZAJAZD na Soplicowo. To taki zwyczaj, że po prostu najechali, związali mieszkańców i wynosili, wypijali, wyjadali — co chcieli. O psy: Asesor kłóci się z Rejentem o to, który pies jest szybszy: Kusy czy Sokół; nieustannie się przez to bili, niszczyli biesiady; Wojski rozwiązał konflikt, gdy na dworze pojawił się kot; psy rwały się do ataku, popędziły, a Wojski udał, że widział jak pięknie oba, jednocześnie dopadły zająca i zaczął gratulować właścicielom rozwiązania konfliktu. Asesor i Rejent zostali porównani do Domejki i Dowejki, podczas polowania strzelili w stronę niedźwiedzia (każdy z innego miejsca) i zabili go. To kolejny konflikt oraz pytanie: kto zabił? Kazano im zdjąć skórę z niedźwiedzia, stanąć naprzeciwko siebie i strzelić — szybko uznali, że to idiotyzm, i doszło do zgody. Jaki miał cel Mickiewicz, pokazując ten konflikt? Stronnictwa polityczne na emigracji, zamiast działać wspólnie na rzecz odzyskania niepodległości — były skonfliktowane. Poeta chciał pokazać naturę tych kłótni. MOTYW AUTORYTETÓW: obrazy zawieszone na ścianie, które widzi Tadeusz natychmiast po wejściu do domu, wśród nich widnieje Tadeusz Kościuszko, Tadeusz Rejtan, Tadeusz Korsak i Jakub Jasiński na szańcach Pragi (ten obraz nigdy nie istniał).imię młodego bohatera — Tadeusza na cześć Tadeusza Kościuszkizegar z kukułką grający „Mazurka Dąbrowskiego” znanego w czasie wydawania „Pana Tadeusza” – wtedy ma już status kultowej pieśni, ale w czasie akcji nie był to znany utwór, na dodatek nieprawdą jest, że Tadeusz mógł znać tę melodię z dawnych KSIĘDZA ROBAKA jest najważniejsza, wciągał z niej sam Dąbrowski! ma ona wizerunek Napoleona i jego armii, a tabaka pochodzi z Częstochowy znajdującej się już w granicach Księstwa Warszawskiego, które może stać się zalążkiem rodzącej się — jako nauczycielka, autorytetPodkomorzy jest dla Sędziego jak ojciec, to sprawiedliwy mędrzec, szlachcic, który ceni tradycję. MOTYW HISTORII: PRZESZŁOŚĆ: epoka staropolska, upadek Rzeczpospolitej TERAŹNIEJSZOŚĆ: 1811 – 1812, działalność księdza Robaka, nadzieje na odzyskanie niepodległości związane z wojnami napoleońskimi PRZYSZŁOŚĆ: pragnienia pojednania - portrety nawiązują do lat insurekcji kościuszkowskiej – tabakiera Robaka, z której wciągał Dąbrowski oraz zegar kurantowy, który wybija melodię “Mazurka Dąbrowskiego” odwołanie do powstania Legionów Polskich we Włoszech – Maciej Dobrzyński mówi o konfederacji barskiej, Konstytucji 3 maja, czasach rządów króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, przypomina powstanie Jasińskiego na Litwie – konfederacja targowicka – Wojski opowiada o komecie z czasów Jana III Sobieskiego i wojny z Turkami – serwis przedstawiał ważne sceny z historii Polski – Jankiel gra na cymbałach koncert podczas którego wybrzmiewają echa wydarzeń historycznych: Konstytucji 3 maja, targowicy, powstania Legionów Polskich, rzezi Pragi, tułaczki polskich żołnierzy TEMATY WYPRACOWAŃ: - idealizacja ojczyzny, sakralizacja, ten kraj z dziecięcych wspomnień jest niczym święte miejsce; dworek kreowany jako centrum polszczyzny – arkadyjski, chędogo (bogato) - kult tradycji – liczne obyczaje, najczęściej występującym w utworze przymiotnikiem jest “ostatni” – to ma podkreślać odchodzenie w przeszłość sarmackiej Polski wraz z jej obyczajowością, to tworzy nastrój nostalgii, ale też nadziei na nowe pokolenie i lepsze czasy – Tadeusz i Zosia w dniu zaręczyn dokonują aktu UWŁASZCZENIA CHŁOPÓW (nadanie im na własność ziemi, na której pracują i zniesienie niewolnictwa tzn. darmowego pracowania na rzecz pana – pańszczyzny; krytyka mody francuskiej “fircyków” i “kawalerów modnych”, Dobrzyński wyśmiewa Rejenta, który na prośbę Telimeny zakłada frak (sic!) zamiast kontusza; Telimena też wg mieszkańców Soplicowa niegrzecznie się ubiera, bo ma zbyt wiele ozdób, zupełnie inaczej niż kobiety ubrane po szlachecku - rola ucztowania – to nie tylko zwyczaj szlachecki, pełno tu opisów dań, to czas symboliczny np. zjedzenie deseru Wojskiego jest jak zjedzenie ojczyzny, to akt teofagii – spożywanie bóstwa (jak Eucharystia) - motywy muzyczne – to trzy wielkie koncerty: Wojskiego na rogu, – podobno to pieśń o nierozerwalnym związku człowieka z naturą właśnie przez to, że opowiada o polowaniach; przedwieczorny – to opowieść niczym “Pieśń nad Pieśniami”, zespolenie Nieba i Ziemi, natura przemawia do człowieka, a on w nią wkracza i staje się jej częścią; koncert Jankiela, ważny jest też “Mazurek Dąbrowskiego” – liczne rozpoznawalne melodie jak np. “Polonez Trzeciego Maja”, “Idzie żołnierz borem, lasem”, “Mazurek Dąbrowskiego” oraz melodie, które ilustrują czasy targowicy, rzezi warszawskiej Pragi podczas insurekcji kościuszkowskiej z 1794 r. - bohater, który przechodzi przemianę, romantyczny, tragiczny i bajroniczny – Jacek Soplica - współzależność losów ludzkich i przyrody, która jest wielką siłą opiekuńczą; Mickiewicz jako kolorysta - do wizji Soplicowa odwołuje się Stefan Żeromski w “Przedwiośniu”, gdy tworzy Nawłoć oraz Witold Gombrowicz w “Ferdydurke”, gdy ukazuje dworek Hurleckich. PYTANIA DO TEKSTU: - Czy miłością do ojczyzny można usprawiedliwić niemoralne zachowanie? - Do czego może prowadzić pycha? - Czy bohater romantyczny odzwierciedla niepokoje epoki? - Jakie refleksje o polskich wadach narodowych ukazują twórcy w swoich dziełach? - Wolna wola człowieka czy siły od niego niezależne – co przede wszystkim decyduje o ludzkim losie? - Czy człowieka kształtuje dom rodzinny? Jaki jest wpływ domu rodzinnego na charakter człowieka? - Czy warto być wiernym, jeśli wiąże się to z cierpieniem? - Jakie emocje przeżywa człowiek, który pragnie dokonać zemsty? - Czy namiętności zawsze prowadzą do tragedii? - Jak twórcy oceniają uleganie modzie? - Lepiej kultywować dawne obyczaje czy podążać za modą? - Jaką rolę w życiu człowieka mogą odgrywać autorytety? - Czy tradycja rycerska jest nadal obecna w literaturze? - Jakie refleksje nad narodem pokazują twórcy w swoich dziełach? - Czy motyw zbrodni i kary może być nadal nauką dla czytelnika? - Jak ukazywano w literaturze XIX wieku kulturę żydowską? Gry:
"Pan Tadeusz" jest epopeją bogatą w różnego rodzaju motywy. Nie dość wspomnieć tu motyw miłości do ojczyzny i patriotyzmu, który zdaje się występować niemal na każdej karcie epopei. Równie piękny jest motyw miłości niespełnionej Jacka i Ewy, czy motyw Arkadii zobrazowany poprzez sielskie Soplicowo Motywy w "Panu Tadeuszu" Motywy literackie w "Panu Tadeuszu" występują bardzo obficie. W każdym rozdziale znajdziemy fragmenty, które doskonale obrazują różne funkcjonujące w literaturze motywy. Warto zwrócić uwagę, że Mickiewicz oprócz motywów doniosłych jak motyw małej ojczyzny czy patriotyzmu, wplata do swojego dzieła również motywy o uniwersalnym charakterze, jak np. motyw niespełnionej miłości reprezentowany przez historię uczucia Jacka Soplicy i Ewy Horeszkówny, które od początku skazane było na niepowodzenie. Jednocześnie Mickiewicz pociesza czytelników wprowadzając dla odmiany wątek spełnionego uczucia Zosi i wątków romantycznych w epopei pojawiają się także liczne motywy nawiązujące do polskich obyczajów. Pojawia się motyw szlachcica, który reprezentuje Sędzia. Jest on przedstawiony jako wzorowy obywatel, dobry gospodarz i patriota pielęgnujący pamięć o ojczyźnie. Formą nawiązania do motywu polskości jest przedstawienie typowej szlacheckiej siedziby - dworku, który jest centrum życia szlachty, ale także ostoją polskości i patriotyzmu "Pan Tadeusz"Motyw patriotyzmu w "Panu Tadeuszu" jest widoczny niemal na każdym kroku. Nawiązania do utraconej, ale ciągle istniejącej w sercu ojczyzny, znajdują swoje odbicie zarówno w postawach bohaterów, ale także w scenerii, w której dzieją się wydarzenia. Taką małą ojczyznę stanowi Soplicowo, w którym widoczne jest mocne przywiązanie do polskości. To tu stoi dworek w typowo szlacheckim stylu, w którym znajdują się przedmioty świadczące o patriotyzmie mieszkańców. Ze ścian spoglądają bohaterowie narodowi, a zegar wygrywa Mazurka Dąbrowskiego. W czasie kiedy Polski nie ma na mapach, ten zakątek jest ostoją polskości i miłości do ojczyzny. Motyw patriotyczny w wydaniu mickiewiczowskim objawia się również w zachowaniu bohaterów. Tadeusz decyduje się na udział w walce przeciw Rosji, ksiądz Robak agituje do walki o niepodległość na drodze powstania. Bohaterowie są więc gotowi poświęcić swoje życie dla dobra narodu i ojczyzny. Motyw przyrody "Pan Tadeusz"Motyw przyrody w "Panu Tadeuszu" zajmuje bardzo ważne miejsce. Natura została przez Mickiewicza uczyniona jedną z bohaterek utworu. Wszystko odbywa się w zgodzie z jej rytmem. Wschody i zachody słońca wyznaczają pory pracy i odpoczynku. Dworek otoczony przyjazną zielenią zapewnia mieszkańcom jest oazą, która sprzyja odpoczynkowi i pielęgnowaniu tradycji jak polowania czy grzybobranie. Krajobrazy przedstawione przez Mickiewicza przywołują w pamięci obraz ojczyzny. Znajome okolice, lasy, pola okolone wstęgą rzek to typowo polski klimat. Natura towarzyszy ludziom w złych i dobrych chwilach. Stanowi ukojenie w rozpaczy. Dzięki zabiegowi antropomorfizacji przyroda w "Panu Tadeuszu" uzyskuje ludzkie cechy, stając się równoprawną bohaterką wydarzeń. Motyw arkadii Arkadia to symbol wiecznej szczęśliwości, spokoju. Swoisty raj na ziemi, który jako pierwszy opisał Wergiliusz. Arkadia przez twórców traktowana jest jako kraina sielankowa, w której każdy chciałby się znaleźć. Motyw Arkadii pojawia się także w "Panu Tadeuszu". Mickiewicz taką sielską krainą czyni Soplicowo. To tam czas upływa pod znakiem uczt, polowań i innych rozrywek. Dwór jest ciepły i zadbany, otwarty dla każdego gościa. Istotnym elementem tego krajobrazu jest natura, która doskonale współgra z harmonijnym życiem w dworze. Soplicowo jest pokazane jako idealny świat, w którym wszystko ma swoje miejsce, a rytm życia współgra z rytmem natury. Jest ono światem idealnym dla autora, który większość życia spędził na tułaczce.
• 12 ksiąg oraz „Epilog”, z którego dowiadujemy się o genezie dzieła, • napisany regularnym trzynastozgłoskowcem, wierszem sylabotonicznym (jednakowa ilość sylab w wersach, powtarzający się układ sylab akcentowanych i nieakcentowanych), • różnorodność stylistyczna – drobiazgowe opisy szczegółu (tabakiera) i abstrakcyjne opisy mitologizujące przyrodę, dzięki czemu poznajemy Soplicowo z różnych perspektyw – patrząc niczym okiem kamery, która raz przybliża się, raz oddala, • nagromadzenie środków stylistycznych, głównie: epitetów, porównań, metafor, • liczne onomatopeje, aliteracje i instrumentacje brzmieniowe (dźwięki natury, koncerty), • personifikacja przyrody z jednej strony, animizacja ludzi z drugiej sprawiają, że granica między natura a światem spraw ludzkich zaciera się, • bogata aforystyka i dygresyjność eposu, • fragmenty nacechowane emocjami (spowiedź ks. Robaka) i ekspresyjne (gawędy Wojskiego), • komediowy schemat – połączenie tragizmu, komizmu i liryzmu.